Lemma Lisanne K
02-11-2009
Wat is eigenlijk de beste onderwijsmethode voor kinderen? En bestaat die eigenlijk wel, of is dat voor ieder kind weer verschillend? In Nederland zijn in het basisonderwijs vele onderwijsvormen te vinden. Zo is er openbaar onderwijs en bijzonder onderwijs wat weer verdeeld is in confessioneel onderwijs en algemeen bijzonder onderwijs. Onder het algemeen bijzonder onderwijs vallen onder andere Montessori-, Dalton-, Jenaplan- en Freinetonderwijs. Wat voor effect hebben al deze onderwijsvormen op kinderen? En welke vorm bereid kinderen het beste voor op de maatschappij?
Maar wat zijn de verschillen?
Op een montessorischool ligt de nadruk op zelfontplooiing binnen een nagebootste gezinssituatie. De grondlegger van het Daltononderwijs heeft enige aspecten van het montessorionderwijs overgenomen maar er zijn vaklokalen. Binnen klassen worden alleen hoorcolleges gegeven. Op een Jenaplanschool heeft zelfstandigheid een hoge prioriteit en wordt er veel aandacht besteed aan kringen, vieringen, werken en spelen. De pijler van het Freinetonderwijs is vooral ervaringsgericht werken. Natuurlijk zijn er nog velen andere onderwijsvormen in Nederland, maar deze hebben allemaal een of meer aspecten van bovengenoemde systemen.
Autonomie, competentie, reflectie
Professor Luc Stevens heeft drie pijlers voor het basisonderwijs gevormd; autonomie, competentie en reflectie. Een goede leerkracht zorgt dat deze drie basisbehoeften in balans zijn. Maar wat als het schoolsysteem dit niet toelaat? Een lerares van een Montessorischool geeft les volgens de ideeën van Maria Montessori, op een Freinetschool volgens de theorie van Célestin Freinet. Zij hebben hun visie op onderwijs gevormd voordat Stevens zijn basisbehoeften voor het basisonderwijs openbaarde.
Ik heb mij verdiept in het Jenaplan-, Montessori-, en Freinetonderwijs en geprobeerd een schaalverdeling aan te brengen in de basisbehoeften van Stevens op grond van mijn ondervindingen. De drie soorten onderwijs heb ik aan de hand van autonomie, competentie en reflectie in een diagram geplaatst. De onderwijsvorm scoort laag op een van de drie basisbehoeften als hier weinig aan gedaan wordt en scoort hoog als hier de nadruk op ligt.
Jij bent anders dan ik
In dit diagram is af te lezen dat het algemeen bijzonder onderwijs op alle drie de aspecten hoger scoort dan het traditionele confessioneel onderwijs. Voor sommige kinderen kan de hoge mate van vrijheid heel goed werken, anderen weten niet waar ze aan toe zijn. Ook is te zien dat bij het traditioneel onderwijs de pijlers het meest in balans zijn. Wat is nou het beste voor kinderen? Daar zullen ouders toch zelf achter moeten komen. Ieder kind is verschillend. Het is belangrijk dat we die verschillen in het oog houden en ieder kind passend onderwijs bieden.
Bronvermelding
Both, K. (1997) Jenaplanonderwijs op weg naar de 21e eeuw
Dijkstra, R., Munnik C. de (2007) De adaptieve basisschool
Stefels, M., Rubinstein, M. (2007) Montessorischolen in beweging
Bronkhorst, J. (n.d.) Onderwijsvernieuwing en Reformpedagogiek in beeld
http://www.freinet.nl/nl/uitgangspunten.html
http://www.jenaplan.nl/nl/basisprincipes.html
http://www.montessori.nl/basis.htm