Lemma Merel Pompe
02-11-2009
Iedereen heeft wel speciale herinneringen of gevoelens bij een liedje. De Ipod wordt steeds populairder, je kunt muziek luisteren waar je ook bent. Waarom maakt muziek zo een groot deel uit van ons leven? Je wordt er gelukkig of vrolijk van, misschien kun je er je verdriet in kwijt, of sla je op de piano als je boos bent. Net als sporten. Het is heerlijk voor het lichaam. Je kunt er energie in kwijt en je hoeft even niet na te denken. Muziek heeft voor veel mensen hetzelfde effect, alleen dan voor de geest.
Hebben kinderen dit ook al? Uit een enquête onder 26 kinderen uit groep 6 blijkt wel degelijk dat zij muziek maken op school leuk vinden.
Want hoe zit het met de muzieklessen op school? Worden die nog steeds gegeven, en op welke manier gebeurt dit? Want wat is eigelijk het belang van muziekonderwijs?
Er zijn kerndoelen opgesteld door de regering waaraan elke school moet voldoen. Muziekonderwijs valt onder kunstzinnige oriëntatie. In deze kerndoelen staat dat kinderen kennis maken met culturele en kunstzinnige aspecten in hun leefwereld. Ook verwerven de kinderen enige kennis over de kunstzinnige en culturele diversiteit. De kinderen leren liedjes en leren ritme-instrumenten te gebruiken als ondersteuning bij het zingen.
Maar wordt dit nagestreefd op basisscholen? Het eerste vak dat aan de kant wordt geschoven vanwege tijdsdruk is vaak muziek. Maar deze doelen zijn er niet voor niets. Is muziek niet net zo belangrijk als taal en rekenen?
Duits onderzoek heeft uitgewezen dat je intelligentie kunt stimuleren door muzieklessen te geven. Bastian1,3 heeft onderzoek gedaan naar het belang van muziek onderwijs. Hij toont aan dat muziekonderwijs de intelligentie en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen stimuleert.
Ook in Canada werd dit onderzocht, nu toegespitst op de hersenactiviteit. Fujioka2 zag dat er verbetering van hersenactiviteit was bij kinderen die een speciaal muziekprogramma volgden, ontworpen door de Japanse violist Suzuki. Ze volgden de kinderen voor 1 jaar waarin ze gebruik maakten van hersentests. Hieruit bleek dat deze kinderen informatie in hun hersenen beter opslaan en verwerken. Ook het geheugen verbetert. Fujioka liet kinderen getallenreeksen onthouden, die ze na een bepaalde tijd moesten reproduceren. Het bleek dat de geheugencapaciteit van kinderen die een muziekprogramma volgde beter was dan kinderen uit de controlegroep.
In Amerika is een onderzoeker die een andere invalshoek gebruikt. Gardner5 heeft onderzoek gedaan naar meervoudige intelligentie. Hij gelooft dat intelligentie een vaardigheid is om problemen op te lossen.
Hij heeft een concept ontwikkeld waardoor je kunt kijken naar intelligentie en de verschillende verschijningsvormen daarvan. Gardner onderscheidt negen intelligenties waaronder logisch-mathematische- en verbaallinguïstische intelligentie. Ieder mens heeft een aantal intelligenties waarin hij uitblinkt. Mensen met een hoge muzikale intelligentie maken gebruik van maat, ritme en patronen. En niet alleen in de muziekwereld, maar in alles. Zij hebben de hele dag een liedje in hun hoofd en leren door te rijmen en patronen te ontdekken. Gardner denkt dat elk kind over verschillende intelligenties beschikt, intelligentie gaat niet alleen over IQ. Daarom moet er in het onderwijs ruimte zijn voor de verschillende intelligenties, zo ook de muzikale. Als leraar moet je zoveel mogelijk kinderen bereiken die verschillende intelligenties hebben.
Uit een enquête onder tien medestudenten van de academische lerarenopleiding van de Marnix academie blijkt het volgende: ze zijn het er allemaal mee eens dat kinderen op school moeten leren goed naar muziek te luisteren. Ook vinden ze dat de kinderen allerlei liedjes moeten zingen en dat ze over muziek kunnen praten. Ze zijn het alle tien met de stelling eens: kinderen moeten de kans krijgen om muzikale gevoelens te ontwikkelen.
Hieruit blijkt dat deze aankomende leraren wel degelijk vinden dat er tijd vrij gemaakt moet worden om muziek les te geven.4
Ook de genoemde onderzoeken pleiten voor meer muziek in het onderwijs. Of het nu gaat om beter sociaal contact of stimulering van de hersenen.
Muziek is overal om ons heen. Op de TV, radio en in ons hoofd, dus waarom niet in het onderwijs?
Referentielijst
1. Bastian, H.G. (2003), Muziek maakt slim (Wim van der Zwan, trans.), Katwijk, Panta Rhei (oorspronkelijk werk gepubliceerd in 2001).
2. Fujioka, T., Ross, B., Kakigi, R., Pantevand, C., Trainor, L.J. (2006), One year of musical training affects development of auditory cortical-evoked fields in young children, Brain, retrieved at 29-09-2009 from link
3. Herfs, J., Lei, R. Van der, Riksen, E., Rutten, M. (2005), Muziek leren, Assen, Koninklijke van Gorcum.
4. Lei, R. Van der, Haverkort, F., Noordam, L. (2004), Muziek meester, Utrecht/Zutphen, ThiemeMeulenhoff.
5. Wielinga, P. (n.d.), De acht vormen van intelligentie volgens Gardner, retrieved 14-09-2009, from www.pharosnl.nl/?acht-vormen-van-intelligentie.