Gesprekken zijn de spil van onderwijs!
Lector Resi Damhuis
Lector Interactie en taalbeleid op multiculturele scholen, 1 februari 2007 door de Marnix Academie benoemd.
Wat is de rol van het lectoraat in de academische lerarenopleiding?
In eerste instantie biedt het lectoraat op diverse momenten een verdieping van R&D ‘Optimale taalontwikkeling’. Natuurlijk betreft die verdieping de rol van gesprekken. En het mooiste zou zijn, als studenten van de academische lerarenopleiding die rol ook zelf gaan onderzoeken. Dat hoeft niet beperkt te blijven tot taalonderwijs, maar kan zich ook uitbreiden naar rekenen en andere vakken. Want, zoals de toelichting bij onze lange titel hieronder zal aangeven: goede gesprekken spelen in alle vakken een cruciale rol.
Wat doet het lectoraat Interactie en taalbeleid op multiculturele scholen?
De titel van ons lectoraat is een hele mondvol, maar met een korte toelichting wordt duidelijk waarom dat zo is.
We houden ons bezig met de kwaliteit van gesprekken in de klas, vooral tussen leerkracht en leerlingen. Het gaat dan om gesprekken waarin kinderen zelf uitgebreide bijdragen leveren en uitgedaagd worden om na te denken. Gesprekken met een goede kwaliteit zorgen voor taalontwikkeling en tegelijkertijd voor denk- en kennisontwikkeling van leerlingen. Gesprekken zijn dus niet alleen in taalonderwijs van belang, maar ook in andere vakken: aardrijkskunde, geschiedenis, natuur/milieu/techniek en ook bij rekenen. Dat geldt voor alle leerlingen in het basisonderwijs, of ze nu van huis uit Nederlandstalig zijn of een andere moedertaal hebben. Interactie, dus.
Veel basisscholen hebben kinderen die het Nederlands als een tweede taal leren: kinderen uit Turkse of Marokkaanse gezinnen die thuis hun eigen taal spreken, kinderen van vluchtelingen uit Afrika of Azië, kinderen van arbeidsmigranten uit Oost-Europa. Deze kinderen hebben gesprekken in school nog harder nodig. Denk hier maar eens aan: zij kunnen moeilijke teksten uit de zaakvakmethodes beter begrijpen wanneer ze in gesprek gaan met leerkracht en klasgenoten over het onderwerp uit de teksten. Via gesprekken krijgen zij toegang tot kennis. Vandaar onze focus op multiculturele scholen.
Leerkrachten proberen in hun onderwijs structureel plek te maken voor dit soort gesprekken. Daarbij zetten ze specifieke interactievaardigheden in, die ervoor zorgen dat leerlingen ruimte krijgen voor die actieve deelname. Het lectoraat heeft trainingen ontwikkeld, waarin (aanstaande) leerkrachten zich die interactievaardigheden eigen maken. Ook studenten op de Marnix Academie kunnen de training volgen: die is ingebouwd in de minor VVE en de vakminor Nederlands. Doordat leerkrachten werken aan hun interactievaardigheden, komen ook meer overkoepelende didactische en onderwijskundige kwesties ter sprake. De specifieke didactiek van goede gesprekken raakt immers ook aan de visie op onderwijs. Door vanuit de concrete praktijk van interacties te werken, kunnen leerkrachten hun onderwijsvisie concreter formuleren en met elkaar het taalbeleid van de school verder vormgeven. Daar ligt het verband met taalbeleid.
Onderzoek
Aan de trainingen verbindt het lectoraat haar onderzoek, met als centrale vraag: wat leveren zulke trainingen op? Hieruit zijn diverse deelvragen afgeleid.
- Kunnen leerkrachten en pabo-studenten hun gedrag in gesprekken inderdaad veranderen?
- Hoe werkt dat door op de leerlingen?
- Welke trainingselementen zijn cruciaal?
- Hoe blijft de werkwijze sterk en levend op een school?
- Hoe versterken interactie en taalbeleid elkaar?
Leerkrachten en studenten nemen deel aan trainingen en doen daar soms zelf onderzoek naar. De trainingen leveren het onderzoeksmateriaal voor de kenniskring. Docenten van de Marnix Academie zijn opgeleid om deze trainingen te geven en kunnen ook bij het onderzoek betrokken zijn.
Twee voorbeelden van onderzoeksresultaten uit de kenniskring
Wie maken deel uit van de kenniskring?
Resi Damhuis als lector, Anne-Christien Tammes en Sjouke Sytema als docent-onderzoeker en Akke de Blauw als onderzoeker.
Meer weten?